Hyfforddiant Tiwtoriaid 2014

Ers 1992 mae Cerddoriaeth Gymunedol Cymru wedi bod yn cynnal amrywiaeth o gyrsiau hyfforddi tiwtoriaid ac yn ystod yr holl gyfnod hwn mae wedi ymdrechu i sicrhau safon uchel o ran darpariaeth a rhannu ymarfer gorau. Gyda chymorth ariannol Cyngor Celfyddydau Cymru ac achrediad drwy Agored Cymru mae llwyddiant y cyrsiau wedi bod yn eithriadol, gyda mwy na 500 o bobl yn dilyn y broses hyfforddi ac mae’r un peth wedi bod yn wir eleni hefyd. Ar ôl digonedd o gyrsiau mae CGC wedi bod yn gweithio’n galed yn hyfforddi tiwtoriaid y dyfodol ac yn ehangu sgiliau ein tiwtoriaid cyfredol.

Y prif gwrs y mae CGC yn ei gynnal yw ‘Hyfforddiant Tiwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol’ sy’n amcanu i roi mewnwelediad i gerddoriaeth gymunedol a chyfnerthu unrhyw sgiliau sydd gan gyfranogwyr i’w galluogi i gynnal eu gweithdai eu hunai n; pa un ai ydynt yn dymuno dod yn diwtor Cerddoriaeth Gymunedol Cymru neu gyflwyno cynllun cerddoriaeth i grŵp neu sefydliad cymunedol sy’n bodoli eisoes. Drwy’r Haf bu CGC yn trefnu tri o’r cyrsiau hyn; un yn Wrecsam a dau yng Nghaerdydd – ac roedd pob un o’r rhain yn llwyddiant ysgubol ym marn y cyfranogwyr a hefyd y tiwtoriaid, oedd yn mwynhau’r ffresni’r profiad o ddychwelyd at ddelfrydau cerddoriaeth gymunedol. Gofynnwyd i’r cyfranogwyr beth oedd eu barn am y cwrs, ac roedd yr atebion a gawsom yn ffantastig:
‘Mae’r cwrs wedi fy ysbrydoli i fynd allan yna a mynd amdani, ac mae wedi rhoi mwy o hyder imi fynd ati i drefnu gweithdy.’
‘Hynod o ddiddorol ac roedd y sesiynau yn rhai penodol, hydrin ac yn rhoi mwynhad. EITHRIADOL o ddefnyddiol ac yn hwyl!’
‘Roedd yn ardderchog cael ein hannog gan diwtoriaid brwdfrydig i feddwl yn realistig am yrfa ym maes cerddoriaeth gymunedol a hefyd gallu manteisio ar y cyfoeth o wybodaeth oedd o’n cwmpas – y tiwtoriaid a’n cyfoedion hefyd, a chael gallu ymchwilio i’r wybodaeth hon a’i mowldio i’n hamcanion ein hunain. Cefais lawer o hyder a symbyliad i ystyried rhagolygon swyddi ym maes cerddoriaeth gymunedol.’
Felly, beth yw Cerddoriaeth Gymunedol a Hyfforddiant Tiwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol?
Wel, yn anffodus, bydd yn rhaid ichi fynd ar gwrs i ganfod yn union beth mae Cerddoriaeth Gymunedol a Hyfforddiant Tiwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol yn ei olygu (nid yw’n fawr o gyfrinach, ond mae’n llawer o wybodaeth i’w chymryd i mewn!) ond yn lwcus iawn gallwn roi cipolwg sydyn ichi gan ein swyddogion prosiect a’n tiwtoriaid profiadol:
Mae’n hawdd dosbarthu cerddoriaeth gymunedol a’i gosod yn syth mewn math arbennig o genre, gweithgaredd neu agenda, ond mae’r dylanwad yn llawer mwy eang na hynny. Mae cerddoriaeth ynddo’i hun yn weithgaredd cymunedol, a dyna sut ydw i’n gweld ei rôl yn ein diwylliant a’n cymdeithas.’ – Adam Williams, Swyddog Prosiect.
‘Mae Cerddoriaeth Gymunedol yn golygu bod rhywun yn cael hwyl ac yn gosod her iddo’i hun wrth greu cerddoriaeth.’ – Martin Hoyland, Swyddog Prosiect.
‘I mi, mae cerddoriaeth gymunedol yn golygu nifer o bethau, ond mae ethos gwaelodol yn perthyn i hyn hefyd: Gweithgareddau cerddorol sy’n caniatáu i unigolion eu mynegi eu hunain mewn amgylchedd diogel a chyfforddus. Mae’n golygu rhoi grym i bobl a rhoi cyfle iddynt fod yn greadigol. Mae gan unigolyn angen naturiol i fod yn greadigol, ac fel tiwtor cerddoriaeth gymunedol rwyf yn gobeithio caniatáu i’r myfyriwr ei fynegi ei hun yn gerddorol.’ – Jack Egglestone, Tiwtor CGC a Chyn Fyfyriwr.
Fel y gwelwch, yn sylfaenol, mae cerddoriaeth gymunedol yn ymwneud â magu hyder a rhoi grym i bobl drwy gyfrwng cerddoriaeth. Ni all pawb chwarae offeryn cerdd, ond drwy gerddoriaeth gymunedol mae’n bosibl cael hwyl a’ch mwynhau eich hun drwy ddysgu gwneud rhywbeth na fyddech fyth wedi rhoi cynnig arno o’r blaen.

Mae cerddoriaeth gymunedol hefyd yn fanteisiol i’r tiwtoriaid, fel y dywed Jack, a fu ar y cwrs hyfforddi tiwtoriaid, ac sydd, ers hynny wedi dod yn un o diwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol Cymru:
Diolch i Hyfforddiant Tiwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol Cymru cefais fanteision na fyddwn i erioed wedi dychmygu amdanynt 18 mis yn ôl. Rwyf wedi bod yn chwarae cerddoriaeth, er pleser, i mi fy hun erioed, ond wnes i erioed ddefnyddio fy sgiliau a’m gwybodaeth i ganiatáu i bobl eraill fod yn greadigol gyda cherddoriaeth. Doeddwn i erioed wedi dychmygu y byddai’n brofiad mor werthfawr i mi wneud pobl mor hapus gyda gwahanol gêmau, ymarferion cerddorol a chaneuon a rhoi’r gallu iddynt ddewis sut i fod yn greadigol yn y gweithdy.
Yn ystod y cwrs roeddwn i’n gweithio’n rhan amser er mwyn cael arian i dalu am fy ngyrfa gerddorol. Ers cwblhau’r cwrs rwyf wedi dod yn gerddor llawn amser unwaith eto, ac mae’r cwrs wedi fy helpu i ddod o hyd i waith newydd a’m hannog i ddefnyddio fy sgiliau cerddorol mewn amrywiaeth o wahanol ffyrdd.
Rydw i’n teimlo bod penderfynu cymryd rhan yng nghwrs hyfforddiant tiwtoriaid CGC wedi bod yn adeg dyngedfennol yn fy ngyrfa ac rydw i mor falch fy mod wedi gwneud hynny. Rydw i wedi cyfarfod llawer o bobl newydd a diddorol ac roeddwn i’n teimlo fod staff CGC mor groesawus. Rydw i’n teimlo fy mod wedi gwneud llawer o gyfeillion da yn y broses ac yn teimlo mor bositif yn ystod ac ar ddiwedd y gweithdai, wrth feddwl fy mod wedi helpu i wneud diwrnod rhywun, drwy roi’r hyder iddo i’w fynegi ei hun yn gerddorol.’

Mae brwdfrydedd Jack a llawer o rai eraill tebyg iddo yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol yn ein gweithdai ac i’r elusen yn gyffredinol, a dyna pam yr ydym yn hoffi helpu ein tiwtoriaid gymaint ag sydd bosibl a rhoi phob cymorth a allwn iddynt. Fel ymateb i arolwg tiwtoriaid, a diolch i gyllid gan Gyngor Celfyddydau Cymru, mae Cerddoriaeth Gymunedol Cymru wedi cynnal 6 o gyrsiau ‘CPD’ i diwtoriaid eleni. Roedd y cyrsiau hyn yn cynnwys modiwlau ar dechnegau torri’r iâ, delio ag ymddygiad anodd a sut i fod yn bendant. Buom hefyd yn cynnal gweithdai drymio i diwtoriaid oedd eisiau dechrau cynnwys drymiau yn eu gweithdai eu hunain, yn ogystal â dosbarth meistr gan Ben Lawrence, sy’n hwylusydd gweithdai rhagorol ac sydd wedi bod yn rhan o Gerddoriaeth Gymunedol Cymru ers y dechrau.
Yn ogystal â hyfforddi tiwtoriaid yn uniongyrchol mae CGC wedi cynnal tri gwahanol weithdy datblygu tiwtoriaid, sydd wedi rhoi cyfle i diwtoriaid newydd dreialu eu syniadau ochr yn ochr â thiwtoriaid mwy profiadol. Roedd un ohonynt yn weithdy cyfranogol ar gyfer pobl ifanc gydag anawsterau dysgu yn Ysgol Penmaes – Aberhonddu. Y bwriad oedd annog mynegiant, creadigedd a hyder yn ogystal â rhoi cyflwyniad i wahanol arddulliau, offerynnau a diwylliannau cerddorol, gan ddechrau gydag offerynnau a rhythmau Gorllewin Affrica. Cynhaliwyd gweithdy arall tebyg yn Ysgol St. Martin’s ac arweiniodd hyn at y prosiect Gig in a Day yr wythnos wedyn – lle bu pob un o’r tiwtoriaid, yn gweithio gyda’i grŵp bychan o fyfyrwyr, gan gynnig cymorth, cyngor a thechnegau ar gyfer ysgrifennu, ymarfer a pherfformio darn newydd o gerddoriaeth mewn diwrnod. Roedd y gweithdai yn fuddiol i bawb, yn arbennig y rhai oedd yn cymryd rhan yn y gweithdy a oedd yn gallu manteisio ar y cyfoeth o wybodaeth a phrofiadau oedd gan ein tiwtoriaid mwy profiadol ac ar egni a syniadau ffres ein tiwtoriaid mwy diweddar.
Gobeithio y bydd hyn wedi bod yn hwb i hyder ein tiwtoriaid mwyaf newydd ac y byddwn yn eu gweld yn hwyluso mwy a mwy o weithdai i’r dyfodol.

‘Mi wnes i fwynhau’r profiad yn fawr iawn. Cefais fy synnu wrth weld faint o hyder a gwybodaeth sydd gen i mewn gwirionedd. Daw llawer o hyn o’r hyn a ddysgais ar y cwrs CGC, gan y staff a’r tiwtoriaid. Diolch!’
Hoffem ddiolch i bawb sydd wedi bod yn gysylltiedig â’r hyfforddiant tiwtoriaid yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, yn arbennig i Gyngor Celfyddydau Cymru ac Agored Cymru, yn ogystal â hyfforddwyr a hwyluswyr y gweithdai. Fodd bynnag hoffem ddiolch yn fwy na dim i’r tiwtoriaid eu hunain, oherwydd mae’n debyg iawn na fyddai Cerddoriaeth Gymunedol Cymru yn bodoli o gwbl heb ein Tiwtoriaid Cerddoriaeth Gymunedol.